ชาตรี โรจนอาภา, CFA, FRM                
ในโลกการลงทุนมีนักลงทุนที่ประสบความสำเร็จจากการลงทุนในตลาดหุ้นอยู่มากมาย ซึ่งนักลงทุนทั้งหลายเหล่านี้อาจมีแนวคิด และวิธีปฏิบัติที่อาจเหมือนหรือแตกต่างกันแบบสุดขั้วก็ได้ แท้จริงแล้วการลงทุนในหุ้นนั้นมีรูปแบบการลงทุน (Styles) ที่นำไปสู่ความสำเร็จที่หลากหลาย ซึ่งผู้เชี่ยวชาญทางการเงินได้จำแนกรูปแบบการลงทุนที่หลากหลายนี้ให้เป็นหมวดหมู่ต่างๆเพื่อให้ง่ายแก่ศึกษาและเข้าใจ วันนี้จึงจะขอพาท่านผู้อ่านไปรู้จักกับการลงทุนในหุ้นในรูปแบบต่างๆ ตลอดจนคำแนะนำ และข้อเสนอแนะ ที่คาดว่าจะเป็นประโยชน์แก่การลงทุนของท่านผู้อ่านในอนาคต
การลงทุนแบบเชิงรับ (Passive)
การลงทุนแบบเชิงรับ หมายถึง การลงทุนที่ตั้งเป้าหมายจะสร้างผลตอบแทนที่เทียบเคียงได้กับผลตอบแทนของตลาด โดยการลงทุนในหุ้นตามน้ำหนักของหุ้นในดัชนีอ้างอิง (เช่น SET Index) ซึ่งในปัจจุบันมีเครื่องมือทางการลงทุนที่เอื้อแก่การลงทุนแบบเชิงรับนี้มากมาย เช่น กองทุนรวมดัชนี (Index …

 
ชาตรี โรจนอาภา, CFA, FRM
ในเนื้อหาสามตอนแรกได้แนะนำให้นักลงทุนรู้จักกับพฤติกรรมการลงทุนแบบต่างๆ ไปมากพอสมควรแล้ว ในครั้งสุดท้ายนี้จะขอนำเสนอข้อแนะนำการลงทุนที่คาดว่าจะเป็นประโยชน์สำหรับนักลงทุนที่สนใจ
เตรียมตัวเองให้พร้อม
นักลงทุนควรเริ่มต้นจากการสำรวจและทำความรู้จักกับตัวเองให้มากที่สุด โดยนักลงทุนควรตอบคำถามต่อไปนี้ให้ได้ นักลงทุนสามารถรับผลขาดทุนได้มากน้อยเพียงไร? นักลงทุนต้องการผลตอบแทนเท่าไร? นักลงทุนต้องการใช้เงินเมื่อไรบ้าง? ข้อจำกัดด้านภาษีและการลงทุนมีอะไรบ้าง? เพื่อนำมาตั้งเป้าหมายการลงทุนที่เหมาะสมและจัดสรรเงินลงทุนเพื่อให้บรรลุตามเป้าหมาย การลงทุนโดยไม่สำรวจตัวเองก่อนมักส่งผลให้นักลงทุนมุ่งเน้นผลตอบแทนจากการลงทุนมากจนละเลยการพิจารณาความเสี่ยงและสภาพคล่องของการลงทุนเป็นผลให้ลงทุนเสี่ยงเกินตัว ในหลายกรณีพบว่ากว่านักลงทุนจะระลึกตัวได้ว่าเสี่ยงเกินไปก็สายเกินแก้เสียแล้ว
เรียนรู้ให้รอบด้าน
การเรียนรู้สิ่งใหม่เพื่อขยายขอบเขตการลงทุนให้กว้างขวางเป็นสิ่งที่สำคัญ เนื่องจากสินทรัพย์แต่ละประเภทอาจให้ผลตอบแทนที่ดีได้ในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน เช่น ในภาวะเศรษฐกิจถดถอยตราสารหนี้จะให้ผลตอบแทนที่ดีกว่าตราสารอื่น ในช่วงเศรษฐกิจฟื้นตัวหุ้นจะให้ผลตอบแทนที่น่าดึงดูด หรือในช่วงที่อัตราเงินเฟ้อสูงสินค้าโภคภัณฑ์อาจให้ผลตอบแทนที่โดดเด่น เป็นต้น การจำกัดตัวเองอยู่กับความรู้ในสินทรัพย์ประเภทใดประเภทหนึ่งจะทำให้นักลงทุนเสียโอกาสในการลงทุน และจะทำให้การกระจายการลงทุนด้อยประสิทธิภาพได้
รักที่จะลงทุน
นักลงทุนที่ประสบความสำเร็จส่วนใหญ่ไม่ได้ลงทุนเพียงเพราะเขาเหล่านั้นต้องการเงินแต่เพียงอย่างเดียว แต่เป็นเพราะรักที่จะได้ใช้ชีวิตอยู่กับการลงทุน ชอบที่จะเรียนรู้เกี่ยวกับมัน …

ชาตรี โรจนอาภา, CFA, FRM
ในเนื้อหาสองตอนก่อนได้แนะนำให้นักลงทุนรู้จักกับ Behavioral finance ซึ่งเป็นศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการนำหลักจิตวิทยามาประยุกต์ใช้กับกระบวนการตัดสินในลงทุนไปพอสมควรแล้ว ครั้งนี้จะกล่าวถึงพฤติกรรมการลงทุนที่เหลือ เพื่อขยายขอบเขตความเข้าใจใน Behavioral finance ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
Cognitive dissonance
เมื่อคนเราพบว่าความเป็นไปของสิ่งต่างๆ ในโลกแตกต่างไปจากความเชื่อที่ตนยึดมั่นถือมั่น มนุษย์มักมีพฤติกรรมต่อต้านโดยสัญชาติญาณ และพยายามจะทำให้ความจริงที่ประจักษ์และความเชื่อของตนเป็นไปในทางเดียวกัน เช่น ธรรมชาติของนักลงทุนมักเชื่อมั่นในความสามารถในการทำกำไรจากการลงทุน เมื่อเกิดผลขาดทุนขึ้น ข้อแก้ต่างมากมายเท่าที่จะนึกได้จะถูกนำมากล่าวอ้างเพื่อปกป้องความเชื่อมั่นในการลงทุนของตนไว้ เช่น “ถ้าตลาดหุ้นในภูมิภาคไม่ตกอย่างหนักในวันนี้ก็คงไม่ขาดทุน” “ถ้าบริษัทไม่ประกาศผลขาดทุนออกมาเสียก่อนก็คงได้กำไร” “ในพอร์ตมีหุ้นอยู่หลายตัวขาดทุนไปแค่ตัวเดียวไม่เป็นไร” …

ชาตรี โรจนอาภา, CFA, FRM
ในครั้งก่อนได้แนะนำให้นักลงทุนรู้จัก Behavioral finance ซึ่งเป็นศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการนำหลักจิตวิทยามาประยุกต์ใช้กับกระบวนการตัดสินในลงทุนไปพอสังเขป ในครั้งนี้จะขอนำเสนอพฤติกรรมการลงทุนที่ส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจลงทุนแบบอื่นๆ เพื่อขยายขอบเขตความเข้าใจใน Behavioral finance มากขึ้น
Representativeness
มนุษย์มักมีพฤติกรรมเปรียบเทียบสิ่งที่ตนกำลังประสพอยู่กับประสบการณ์ที่ตนเคยพบเห็นมาในอดีต และมีแนวโน้มที่จะพยายามหาหลักฐานหรือตัวอย่างของเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นมาเป็นเงื่อนไขในการพยากรณ์เหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นตามมาและช่วยให้การตัดสินใจของตนง่ายขึ้น เช่น ความเชื่อที่ว่านักเรียนที่สามารถทำคะแนนเฉลี่ยในการศึกษาระดับมัธยมปลายจะประสบความสำเร็จในการสอบเข้าและเรียนในระดับมหาวิทยาลัย เป็นต้น อย่างไรก็ดีเงื่อนไขง่ายๆ เหล่านั้นอาจไม่ใช่ปัจจัยบ่งชี้เหตุการณ์ที่จะเกิดตามมาได้ดีเพียงพอ เนื่องจากตัวอย่างที่นำมาเปรียบเทียบอาจไม่ใช่ตัวอย่างที่ดี และปรากฏการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นอาจมาจากหลายสาเหตุ หรือสาเหตุเดียวกันก็อาจทำให้เกิดผลที่ตามมาได้หลากหลาย การใช้เงื่อนไขง่ายๆ เพียงหนึ่งหรือสองเงื่อนไขจึงไม่อาจพยากรณ์เหตุการณ์ที่จะเกิดตามมาได้อย่างแม่นยำ เช่น นักเรียนที่ได้เกรดเฉลี่ย …

ชาตรี โรจนอาภา, CFA, FRM
ในทางปฏิบัติหุ้นก็เป็นสินค้าที่มีการซื้อขายเปลี่ยนมือกันเช่นเดียวกับสินค้าปกติ โดยนักลงทุนเป็นผู้กำหนดราคาของหุ้นตามอุปสงค์และอุปทานของนักลงทุนในแต่ละช่วงเวลาด้วยเหตุผลที่หลากหลาย เช่น ปัจจัยพื้นฐาน ปัจจัยเชิงเทคนิค การวิเคราะห์เชิงปริมาณ สภาพคล่อง หรือกระทั่งข่าวลือ ด้วยเหตุนี้ความเคลื่อนไหวของราคาหุ้นจึงมีส่วนถูกผลักดันด้วยจิตวิทยามวลชนของนักลงทุนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ในเชิงวิชาการมีการศึกษาผลกระทบของปัจจัยด้านจิตวิทยามวลชนที่มีต่อราคาของหลักทรัพย์ที่รู้จักกันในชื่อ Behavioral finance ซึ่งเป็นที่แพร่หลายโดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา
Behavioral finance เป็นศาสตร์ที่ว่าด้วยการนำเอาทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมทางสังคม อารมณ์ และความรู้สึกของมนุษย์มาอธิบายการตัดสินใจของนักลงทุนในสถานการณ์ต่างๆ รวมถึงผลกระทบของการตัดสินใจดังกล่าวที่มีต่อราคาสินทรัพย์ในแต่ละช่วงเวลา การศึกษาด้าน Behavioral …

การลงทุนนั้นมีความสำคัญมาก คนโดยส่วนใหญ่คิดแค่ว่าการลงทุนคือ การทำธุรกิจ การลงทุนในหุ้น ตราสารหนี้ ทองคำ หรือลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ โดยได้รับผลตอบแทนเป็นตัวเงินเท่านั้น แต่ยังมีการลงทุนที่ได้รับผลตอบแทนนอกเหนือจากตัวเงินได้แก่ ความสุขทางกายและใจ สามารถทำให้เราอยู่ในสังคมนี้ได้อย่างมีความสุขทุกๆวัน โดยไม่ต้องห่วงว่าอนาคตจะเกิดปัญหาอะไรเราก็มีความพร้อมที่จะรับมือ เนื่องจากมีการวางแผนการลงทุนเป็นอย่างดี โดยการลงทุนที่สำคัญของชีวิตมี 6 อย่างได้แก่
1. ลงทุนเพื่อการศึกษา
การศึกษาเป็นพื้นฐานที่สำคัญ เป็นการสร้างโอกาสที่ดีที่จะได้ทำงานดีๆ หรือทำให้เรามีทางเลือกในการทำงานเพิ่มมากขึ้น  บางคนอยากทำงานในสิ่งที่ตัวเองอยากทำแต่บางครั้งมีข้อจำกัดในด้านการศึกษา ทำให้พลาดโอกาสดีๆไป สำหรับการทำงานในเมืองไทยคงปฏิเสธไม่ได้ว่าสังคมไทยยังคงยึดติดกับวุฒิการศึกษา เพราะฉะนั้นเราควรที่จะศึกษาเพิ่มเติม ซึ่งการศึกษาสมัยนี้ขั้นต่ำควรจบปริญญาโท
การลงทุนเพื่อการศึกษาไม่ได้หมายถึงการเรียนเฉพาะในมหาวิทยาลัยเท่านั้น แต่เราควรหาความรู้ใหม่ๆ …

ในปีที่ SET Index วิ่งขึ้นสูงเช่นนี้ นักลงทุนส่วนใหญ่คงกำลังยินดีกับมูลค่าสินทรัพย์ที่เพิ่มขึ้น แต่ต้องไม่ลืมว่า อัตราผลตอบแทนและความเสี่ยงเป็นของคู่กันอย่างเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งโดยทั่วไป หากเราต้องการผลตอบแทนสูงขึ้น ความเสี่ยงเพื่อจะได้มาซึ่งผลตอบแทนนั้นย่อมสูงขึ้นตามไปด้วย
นักลงทุนโดยส่วนใหญ่ มักจะวัดการดำเนินการของตัวเองด้วยการดูอัตราผลตอบแทนแต่ละปี โดยการนำมูลค่าเงินลงทุน ณ สิ้นงวด หารด้วย มูลค่าเงินลงทุนต้นงวด แล้ว ลบด้วย 1 (และหากมีการใส่เงินใหม่เพิ่มเติมระหว่างปี ก็ต้องปรับตัวหารให้สอดคล้องกันด้วย)
เช่น ณ วันที่ 31 ธันวาคม …

                ใครที่สนใจและอยู่ในตลาดทุนมาระยะหนึ่ง จะพบว่ามีดัชนีตัวหนึ่งของอเมริกาที่สำนักข่าวทุกแห่งให้ความสนใจ และต้องรายงานความเคลื่อนไหวกันตลอด แถมพอดัชนีตัวนี้ตกลงมาแรงๆ ก็ทำให้ตลาดอื่นๆในโลกการลงทุนสะเทือนทั้งหมด ในทางตรงกันข้าม ถ้า Dow Jones สามารถบวกแบบเขียวเข้มๆให้ได้เห็นคืนใด เช้าวันนั้นตลาดหุ้นในเอเชียจะสดใสขึ้นมาทันที (ถ้าไม่มีปัญหาอื่นแทรกแซง) ถ้า Dow Jones สำคัญอย่างนั้นจริง เราก็จำเป็นต้องรู้ซักหน่อยว่าเพราะอะไร จริงไหมครับ
                ขอเล่าถึงจุดเริ่มต้นของดัชนี Dow Jones กันซักหน่อย ชื่อเต็มของดัชนีตัวนี้ก็คือ Dow …

ตามที่ได้เขียนบทความเรื่อง “ชีวิตคือการลงทุน” (http://fundmanagertalk.com/investment-talk-life-is-investment/) ไว้เมื่อหลายเดือนก่อน  วันนี้มาคิดดูว่า จะถ่ายทอดให้ท่านผู้อ่านเห็นประโยชน์และพลังของการลงทุนอย่างชัดเจนได้อย่างไร จึงได้ลองสร้างสถานการณ์ของการลงทุนระยะยาว 40 ปี (สมมติเริ่มทำงานอายุ 20 ปี เกษียณอายุ 60 ปี รวมเวลาทำงาน 40 ปี) ในสินทรัพย์ประเภทต่างๆ โดยลองคำนวณใน 3 สถานการณ์คือ 1) …

ในหนังสือและแบบเรียนทางการเงินหลายเล่มที่พูดคุย หรืออธิบายถึงระดับความเสี่ยงที่นักลงทุนรับได้นั้น มีความแตกต่างกันไป หากแต่เราทราบจริงๆแล้วหรือยังว่า ความเสี่ยงคืออะไร?
ชีวิตจริง หากเราพูดถึงความเสี่ยง เรามักนึกถึงโอกาสที่จะเกิดเหตุร้าย หรือเหตุการณ์ไม่คาดฝัน ซึ่งมักเป็นในแง่ร้ายๆเสมอ ดังนั้นในมุมของการลงทุน นักลงทุนหน้าใหม่และหน้าเดิมๆทั้งหลายก็มองว่า ความเสี่ยง คือโอกาสขาดทุน โอกาสที่จะสูญเสียเงินต้น
ในการลงทุน ความเสี่ยง (Risk) หมายถึง โอกาสที่นักลงทุนจะได้รับผลตอบแทนเพิ่มขึ้น หรือลดลง จากผลตอบแทนคาดหวัง หากแปลความหมายของมันดีๆ จะเห็นว่า ความเสี่ยงไม่ใช่เรื่องราวร้ายๆอย่างที่เราเข้าใจกันนะครับ แต่ความเสี่ยงนำมาซึ่งโอกาสในการสร้างผลตอบแทนที่สูงขึ้นให้แก่นักลงทุนอีกด้วย ขอยกตัวอย่างง่ายๆล่ะกัน …