EconomicTalk – ทำความรู้จักกับ Capital Ratio ของธนาคาร

InvestmentTalk – ความสวยงามของหุ้นขนาดเล็ก (Small is Beautiful)
28/04/14
InvestmentTalk – ปัจจัยพื้นฐาน มูลค่ายุติธรรม และความคาดหวัง
21/07/14

โดย ไตรรัตน์ พุทธรักษา (triratbong)

นักลงทุนที่ติดตามหุ้นธนาคารมาอย่างยาวนานคงพอจะเคยได้ยินคำว่า “หลักเกณฑ์ BASEL” กันมาบ้าง เนื่องจากหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเงินกองทุนสำหรับธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทยนั้นถูกดัดแปลงมาจากหลักเกณฑ์ BASEL เป็นส่วนใหญ่ ปัจจุบันหลักเกณฑ์ BASEL ได้ถูกพัฒนาถึงเวอร์ชั่นที่ 3 (BASEL III) ซึ่งทางธนาคารแห่งประเทศไทยก็ได้ปรับปรุงหลักเกณฑ์ของตนเองให้สอดคล้องและเริ่มทยอยบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2556 ที่ผ่านมา หลักเกณฑ์ฉบับใหม่นี้ยังคงเน้นไปที่เรื่องของความแข็งแกร่งของเงินกองทุนธนาคารและการเปิดเผยข้อมูลที่จำเป็นสู่สาธารณะ ซึ่งในบทความฉบับนี้ผู้เขียนจะกล่าวถึง Capital Ratio ของธนาคารซึ่งเป็นข้อมูลที่เปิดเผยตามหลักเกณฑ์ BASEL และการนำ Capital Ratio เหล่านี้ไปเป็นตัวช่วยคัดกรองหุ้นธนาคารที่สนใจครับ

ข้อมูล Capital Ratio หาได้จากไหน

โดยปกติแล้วข้อมูล Capital Ratio ที่เปิดเผยตามหลักเกณฑ์ BASEL จะแสดงไว้ในส่วนของนักลงทุนสัมพันธ์ (Investor Relations) ภายใต้หัวข้อ “การเปิดเผยข้อมูลตามหลักเกณฑ์ BASEL (BASEL Pillar III Disclosure)” ข้อมูลดังกล่าวนี้จัดทำขึ้นปีละ 2 ครั้ง โดยสรุปข้อมูลของเดือนมิถุนายนและธันวาคม โดยข้อมูลในปี 2556 ของบางธนาคารจะเปิดเผยตามหลักเกณฑ์ใหม่ BASEL III ในขณะที่บางส่วนที่เหลือจะเปิดเผยตามหลักเกณฑ์เก่า BASEL II นอกจากที่กล่าวมาข้างต้นในรายงานประจำปีของแต่ละธนาคารก็จะมีการแสดงข้อมูล Capital Ratio ด้วยเช่นกันครับ

เงินกองทุนคืออะไร

เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจมากขึ้น ผู้เขียนจะขอเกริ่นถึงเรื่องของเงินกองทุนซึ่งธนาคารพาณิชย์ต้องมีไว้เพื่อรองรับความเสียหายที่เกิดจากดำเนินธุรกิจ โดยแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ตามหลักเกณฑ์ BASEL III ดังนี้

  • เงินกองทุนขั้นที่ 1: ส่วนใหญ่จะประกอบไปด้วยส่วนของผู้ถือหุ้นและกำไรสะสม และมีหุ้นบุริมสิทธิ์ (Preferred Stock) กับผู้ถือหุ้นส่วนน้อย (Non-Controlling Interest) อีกบางส่วน
  • เงินกองทุนขั้นที่ 2: ส่วนใหญ่จะประกอบไปด้วยตราสารกึ่งหนี้กึ่งทุน (Hybrid Securities) และหุ้นกู้ด้อยสิทธิ์ (Subordinated Debt) โดยสัดส่วนของเงินกองทุนขั้นที่ 2 ต้องมีไม่มากกว่าเงินกองทุนขั้นที่ 1 ยกตัวอย่างเช่น หากธนาคารมีเงินกองทุนอยู่ที่ 10,000 ล้านบาท สัดส่วนของเงินกองทุนขั้นที่ 2 จะมีมากที่สุดได้คือ 5,000 ล้านบาทเท่านั้น (เพราะถ้ามากกว่านี้เงินกองทุนขั้นที่ 1 จะมีน้อยกว่า 5,000 ล้านบาท ทำให้เงินกองทุนขั้นที่ 1 น้อยกว่าขั้นที่ 2 ซึ่งผิดหลักเกณฑ์) เป็นต้น

สำหรับในหัวข้อถัดไปจะเป็นการกล่าวถึงข้อมูล Capital Ratio ที่เปิดเผยตามหลักเกณฑ์ BASEL ซึ่งประกอบไปด้วย CAR, Tier-1 และ CET ครับ

 

อัตราส่วนเงินกองทุนทั้งหมดต่อสินทรัพย์เสี่ยง (Capital Adequacy Ratio: CAR)

CAR เกิดจากการนำเงินกองทุนทั้งหมดของธนาคาร (ขั้นที่ 1 และ 2) มาหารด้วย “สินทรัพย์เสี่ยง (Risk Weighted Asset)” ซึ่งเป็นค่าที่ใช้วัดความเสี่ยงซึ่งเกิดจากการดำเนินธุรกิจของธนาคาร ในปัจจุบันค่า CAR ที่ทางธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ขั้นต่ำตามหลัก BASEL III คือ 8.5% ซึ่งเมื่อสำรวจดูพบว่า ณ สิ้นปี 2556 ธนาคารส่วนใหญ่มีค่า CAR สูงกว่าระดับดังกล่าวพอสมควร ดังภาพ

CAR

ยิ่งธนาคารมี CAR สูง ก็ยิ่งแสดงถึงความมั่นคงของธนาคารดังกล่าวในการรองรับความเสียหายที่เกิดขึ้น แต่อย่างไรก็ตามการที่มี CAR สูงกว่าธนาคารอื่นมากจนเกินไปนั้นอาจส่งผลเสียมากกว่าผลดี เพราะโดยทางทฤษฎีแล้วการมีเงินกองทุนขั้นที่ 1 มากเกินจะไปฉุด ROE (Return on Equity) ให้ลดลง หรือถ้ามีเงินกองทุนขั้นที่ 2 มากเกินก็จะไปเพิ่มภาระทางด้านดอกเบี้ยที่ธนาคารต้องจ่าย ในปัจจุบันนี้ยังไม่มีสูตรสำเร็จในการคำนวณว่า ต้องมี CAR ระดับใดถึงจะพอดีกับการดำเนินงานของธนาคาร และเป็นหัวข้อวิจัยที่กำลังได้รับความสนใจพอสมควรในต่างประเทศ

อย่างไรก็ตามอัตราส่วนขั้นต่ำที่ระบุไว้ 8.5% ดังกล่าวนี้ ทางธนาคารแห่งประเทศไทยได้มีแผนที่จะปรับเพิ่มในช่วงปี 2016 – 2020 ดังที่แสดงในภาพข้างล่าง ดังนั้นนักลงทุนจึงควรพิจารณาว่าเงินกองทุนปัจจุบันของธนาคารที่สนใจนั้นเพียงพอที่จะรองรับอัตราส่วนขั้นต่ำที่จะปรับเพิ่มขึ้นอนาคตหรือไม่อีกทางหนึ่งครับ

Minimum CAR

 

อัตราส่วนเงินกองทุนขั้นที่ 1 ที่เป็นส่วนของเจ้าของต่อสินทรัพย์เสียง (Common Equity Tier: CET)

CET เกิดจากการนำส่วนของผู้ถือหุ้น (รวมทั้งกำไรสะสม) มาหารด้วยสินทรัพย์เสี่ยง ซึ่งในปัจจุบันค่า CET ที่ทางธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ขั้นต่ำตามหลัก BASEL III คือ 4.5% และเมื่อสำรวจดูก็พบว่า ณ สิ้นปี 2556 ธนาคารส่วนใหญ่ก็มีค่า CET สูงกว่าระดับดังกล่าวพอสมควร ดังภาพ

CET

ข้อมูล CET ณ สิ้นปี 2556 เฉพาะธนาคารที่เปิดเผยข้อมูลตามกฎเกณฑ์ BASEL III

เช่นเดียวกับ CAR ยิ่งธนาคารมีค่า CET สูงก็ยิ่งแสดงถึงความมั่นคงของธนาคาร แต่ถ้ามีมากจนเกินก็อาจจจะฉุด ROE ให้ลดลง นอกจากนี้ค่า CET ยังสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการบ่งบอกว่าธนาคารจะมีการขายหุ้นเพิ่มทุนหรือไม่ โดยถ้าหากค่า CET เริ่มอยู่ในระดับที่หมิ่นเหม่ที่จะลดต่ำลงกว่าขั้นต่ำที่กำหนดไว้ ก็มีความเป็นไปได้สูงที่ธนาคารจะมีการขายหุ้นเพิ่มทุนในอนาคตครับ

ทางธนาคารแห่งประเทศไทยมีแผนที่จะเพิ่มอัตราส่วนขั้นต่ำของ CET ในช่วงปี 2016 – 2020 (เป็นผลทำให้ CAR เพิ่มขึ้นดังที่กล่าวไปในหัวข้อที่แล้ว) ด้วยเหตุนี้นักลงทุนควรพิจารณาว่า CET ของธนาคารที่สนใจอยู่นั้นเพียงพอที่จะรองรับอัตราส่วนขั้นต่ำที่จะปรับเพิ่มขึ้นหรือไม่ครับ

Minimum CET

: หากธนาคารยังใช้การเปิดเผยข้อมูลตามหลักเกณฑ์ BASEL II บางแห่งจะไม่มีข้อมูล CET มาให้ครับ

อัตราส่วนเงินกองทุนขั้นที่ 1 ต่อสินทรัพย์เสี่ง (Tier-1 Ratio)

Tier-1 Ratio เกิดจากการนำเงินกองทุนขั้นที่ 1 มาหารด้วยสินทรัพย์เสี่ยง สำหรับหลักการใช้งานของ Tier-1 Ratio จะเหมือนกับ CAR และ CET ยิ่งมีค่าสูงก็ยิ่งแสดงถึงความมั่นคงของธนาคาร (แต่ถ้ามากเกินไปก็ไม่ดี) ในปัจจุบันทางธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด Tier-1 Ratio ขั้นต่ำไว้ที่ 6% และ ณ สิ้นปี 2556 ธนาคารส่วนใหญ่ก็มีอัตราส่วนดังกล่าวเกินกว่าที่กำหนดไว้ ดังภาพ

Tier-1

โดยปกติแล้วค่าของ Tier-1 Ratio และ CET จะค่อนข้างใกล้เคียงกันมาก เนื่องจากองค์ประกอบส่วนใหญ่ของเงินกองทุนขั้นที่ 1 ก็คือ หุ้นสามัญและกำไรสะสม ดังนั้นถ้าหากธนาคารใดยังเปิดเผยข้อมูลตามหลักเกณฑ์เก่าอยู่ นักลงทุนก็สามารถใช้ Tier-1 Ratio ในการประมาณค่า CET ได้ในระดับหนึ่ง ในอนาคต Tier-1 Ratio ขั้นต่ำก็จะถูกธนาคารแห่งประเทศไทยปรับขึ้นเช่นกัน (ซึ่งเป็นผลพวงมาจากการปรับขั้นต่ำของ CET) ดังภาพข้างล่างครับ

Minimum T1

 

CET และ ROE ของกลุ่มธุรกิจธนาคาร

                ดังที่ได้กล่าวไปข้างต้นว่าการมีเงินกองทุนมากเกินความพอดีก็อาจส่งผลให้ ROE ลดลงได้ ด้วยเหตุนี้ผู้เขียนจึงได้ทดสอบนำค่า CET (หรือ Tier-1 Ratio ในกรณีที่ธนาคารไม่มีการรายงานค่า CET) กับ ROE ของแต่ละธนาคารในปี 2556 มาเปรียบเทียบกันโดยเรียงจาก ROE มากสุดไปยังน้อยสุดเพื่อดูว่าทฤษฎีที่กล่าวไปข้างต้นนั้นเป็นจริงมากน้อยเพียงใด โดยผลที่ได้เป็นดังภาพข้างล่าง

CET-ROE

(คอลัมน์ที่ 1 แสดงถึงข้อมูล CET ในขณะที่คอลัมน์ที่ 2 แสดงข้อมูล ROE) จากภาพสังเกตว่าธนาคาร 4 อันดับแรก มี ROE ค่อนข้างใกล้เคียงกัน แต่มีค่า CET แตกต่างกันไป ในขณะที่ธนาคาร 2 อันดับสุดท้ายมี ROE ค่อนข้างใกล้เคียงกัน แต่ก็มีค่า CET ต่างกันเช่นเดียวกับ 4 อันดับแรก สำหรับธนาคารที่มี CET สูงสุดนั้นมี ROE อยู่อันดับกลาง

ด้วยเหตุนี้จึงไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าการที่ธนาคารมี CET สูงจะไปฉุด ROE ให้ต่ำลง จากข้อมูลตรงจุดนี้นักลงทุนสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการคัดกรองหุ้นได้ ยกตัวอย่างเช่น หากต้องการเลือกธนาคารที่มีความมั่นคงและมีความสามารถในการทำกำไรสูง ก็อาจจะกำหนดเทคนิคในการคัดกรองโดยเลือกหุ้นที่มี ROE สูงสุดติดอยู่ใน 4 อันดับแรกและในขณะเดียวกันก็ต้องมี CET สูงสุด 4 อันดับแรก เมื่อได้รายชื่อหุ้นที่ผ่านเกณฑ์มาแล้วจึงค่อยมาวิเคราะห์ลงลึกอีกทีหนึ่ง เป็นต้น นอกจากแนวทางการคัดกรองหุ้นที่ยกตัวอย่างมานี้ นักลงทุนสามารถพลิกแพลงโดยใช้ CAR/Tier-1 Ratio แทน CET หรือใช้อัตราส่วนทางการเงินอื่นนอกเหนือจาก ROE ก็ได้เช่นเดียวกันครับ

triratbong
triratbong
คุณไตรรัตน์ พุทธรักษา (triratbong) ปัจจุบันทำงานเป็น Financial Engineer อยู่ที่ ThaiBMA โดยก่อนหน้านี้มีประสบการณ์ทำงานด้านการวิจัยเทคโนโลยีเพื่อความมั่นคงชาติใน National Electronic and Computer Technology Centers สำหรับประวัติการศึกษา คุณไตรรัตน์จบการศึกษาระดับปริญญาตรี Computer Science และปริญญาโท MBA จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รวมถึงสอบผ่าน CFA ทั้ง 3 Level คุณไตรรัตน์มีประสบการณ์ทางด้านการพัฒนาแบบจำลองทางเพื่อนำมาใช้ในการวิเคราะห์ตลาดและราคาตราสารหนี้ การลงทุนในกอง FIF และยังเป็นวิทยากรในการบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับตลาดตราสารหนี้อีกหลายหลักสูตร

54 Comments

  1. Yeezy 350 V2 says:

    Mobility, based in Billericay, was indeed set up within 1994 and became a top British isles brand
    Yeezy 350 V2

  2. Bonsoir et merci pour le partage

  3. nike kobe 11 says:

    Even now you can find by yourself your kid machines or it could be little one supplementations based within with the aid of cyberspace. Young people wedding dresses with the aid of cyberspace Regardless if children dons an excellent various colored wardrobe after that it can be creatively on those grounds splendid together with exciting.
    nike kobe 11 http://www.kobe11elite.org/

  4. My partner and I stumbled over here by a different website and thought I may as well check things out. I like what I see so now i am following you. Look forward to finding out about your web page again.
    ultra boost adidas http://www.ultraboostadidas.us.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *